GEÇİŞ BELGESİ NEDİR ?

 

Karayoluyla uluslararası eşya taşımacılığı geçiş belgeleri ile düzenlenmiştir. Ülkeler karayolu taşıması yapılan her ülkeye kendi önceliklerine göre ikili taşımalar ve transit geçişler için belirlediği geçiş belgelerini verir. Taşımalar, geçiş belgesi sayısı ile sınırlı kalmak zorundadır.

 

BİR ÜLKEYE YÖNELİK GEÇİŞ BELGESİ BİTERSE NE OLUR ?

 

Türkiye gibi geçiş belgesi sorunu yaşayan ülkelerin kotaları bittiğinde taşımalar ancak; sipariş iptallerine varan gecikmeler ve gümrük kapılarında beklemeler sonrasında ilave geçici belge temini ile mümkün olur. Bu kriz anında önemli ticaret fırsatları kaçırılır.

 

GEÇİŞ BELGESİ LİMİTLERİ BİR TÜR KOTA MIDIR ?

 

Araçlarımız uluslararası ticaret mallarını taşıdıkları için araç sayısını sınırlandırmak mal miktarını kısıtlamak demektir. Geçiş belgesi limitleri araçlara değil, ihraç mallarına getirilmiş kotalardır. Biz bu sebeple TAŞIMA KOTALARI ifadesini kullanıyoruz.

 

KOTA KONUSUNUN İKİ FARKLI BOYUTU VAR :

 

1. TRANSİT KOTALAR

 

Ülkeler üzerlerinden yapılacak taşımalarda, kendi yerel sektörünü korumak, onlara fırsatlar yaratmak gibi gerekçelerle taşımayı zorlaştırmakta ve kısıtlamaktadır. Geçiş ücretlerinin arttırılması ve gecikmeler yaşatılması bu zorlukların en yaygın olanlarıdır.

 

“Hız ve Maliyet”, bugün rekabette kazananı belirleyen en önemli faktörler haline geldi. Çin’e karşı en büyük avantajımız, AB pazarına daha yakın olmamızdır. Ancak, transit kotaları yoluyla bu avantaj ortadan kaldırılmıştır.

 

Oysa, Taşımacılığın engellenemeyeceği GATT (Tarifeler ve Ticaret Genel Anlaşması) ile güvence altına alınmıştır.

 

GATT Anlaşması 5. Madde

 

Uluslararası transit ile diğer akit tarafların topraklarına yönelik ya da toprakları dışına yönelik transit taşımalar için en elverişli olan güzergahlar kullanmak suretiyle, her bir akit tarafın toprakları üzerinden transit serbestisi vardır.

 

Ülkeler arasında hiçbir ayrımcılık yapılamaz:

 

GATT Anlaşması 5. Madde

 

Transit ile bağlantılı tüm ücretler, düzenlemeler ve formaliteler bağlamında, her bir akit taraf başka herhangi bir akit tarafın topraklarına yönelik yada topraklarından yapılan transit taşımalara herhangi bir üçüncü ülkeye yada ülkeden yapılan transit taşımalara sağlanan muameleden daha az elverişli muamelede bulunamaz.

 

Geçtiğimiz AB Ülkelerinde araçlarımıza yönelik her türlü ayrımcılık maalesef mevcut…

PEKİ ÜLKEMİZDE BENZER BİR AYRIMCILIK VAR MI ?

 

Evet, bizde ayrımcılık var fakat maalesef ters yönde… Bu konuda trajikomik bir durum mevcut…yani ayrımcılık kendi araçlarımızın aleyhine… Boğaz köprülerinde belirli saatlerde kısıtlama var ve bu sadece yerli araçlara uygulanıyor…

 

2. İKİLİ KOTALAR

 

İkili taşımalara getirilen taşıma kotaları doğrudan iki ülke arasında ticareti engelleme amaçlıdır.

Bir AB ülkesinin bizim için 10.000 ikili taşıma kotası belirlediğini varsayalım.

Bir TIR ortalama 95 m3 hacme ve 20 ton yük taşıma kapasitesine sahiptir.

Bu durumda kota koyan ülkenin gerçek talebi:

“Ülkeme en fazla 950.000 m3 hacminde ve en fazla 200.000 ton ağırlığında mal getirebilirsin” anlamına gelmektedir

 

 

KOTA YETMEDİĞİNDE AYNI MALLAR UÇAK VEYA GEMİ İLE GÖNDERİLEMEZ Mİ ?

 

Kesinlikle mümkün değildir.

 

Nasıl gönderileceğine mal kendi karar verir; TIR ile gitmesi gereken bir tekstil yükünü siz uçakla gönderemezsiniz… Gönderirseniz fiyatı artar ve rafta kendisine yer bulamaz…

 

Gemi seçeneğinde ise geç kalırsınız ve müşterinin beklentisi değişir.

 

 

AVRUPA BİRLİĞİNE YÖNELİK TAŞIMALARDA BİR KOTA SORUNU VAR MI?

 

İhracatımızın yüzde 60’ı AB ülkelerine yöneliktir. Bu ihracatın ise % 90’ı karayolu ile taşınmaktadır. Bu güzergahta yaşanan kota sorunu sebebiyle taşımalar pahalı ve gecikmeli olarak gerçekleşmektedir.

 

 

AB’NİN TAŞIMA KOTASI UYGULAMASI YASAL MIDIR ?

 

Türkiye, Avrupa Topluluğu ile kararlaştırdığı Gümrük Birliği ile malların ve malları taşıyan araçların serbest dolaşımı hakkını elde etmiş, ancak 10 yıl boyunca bu hakkını talep etmemiştir.

 

AT-TÜRKİYE GÜMRÜK BİRLİĞİ

(1/95 SAYILI ORTAKLIK KONSEYİ KARARI)

 

BÖLÜM II

 

MİKTAR KISITLAMALARININ VE EŞ ETKİLİ ÖNLEMLERİN KALDIRILMASI

 

Madde 5

 

Taraflar arasında ithalatta uygulanan miktar kısıtlamaları ile her türlü eş etkili önlem yasaklanmıştır.

 

Madde 6

 

Taraflar arasında ihracatta uygulanan miktar kısıtlamaları ile her türlü eş etkili önlem yasaklanmıştır.

 

 

TÜRK LİMANLARININ RUM GEMİLERİNE AÇILMASI DA AYNI GEREKÇE İLE TALEP EDİLMİYOR MU?

 

Evet. Kıbrıs Rum Kesimi Gümrük Birliği anlaşmasını imzaladığı anda, haklı olarak mal taşıyan araçların serbest dolaşımını talep etti. Mal taşıyan aracın gemi ve Tır olması herhangi bir şeyi değiştirmez. Araçların serbest dolaşımı şarttır.

 

 

UND’NİN BU KONUDA BEKLENTİSİ NEDİR ?

 

Kıbrıs Rum Kesimi’nin talebi her ne şekilde sonuçlanırsa sonuçlansın, Gümrük Birliğinden doğan serbest dolaşım hakkımızın teslim edilmesini istiyoruz. Limanlar Rum gemilerine açılacaksa, bunun öncesinde AB otoyollarının bizlere açılması sağlanmalıdır.

 

 

KOTALAR DIŞINDA EN ÖNEMLİ ENGEL NEDİR ?

 

Vize konusu ikinci önemli problemdir. Araç sürücüleri, pilotlar ve gemi çalışanları gibi vizelerden muaf olması gerekirken, geçerlilik ve kalış sürelerinde turistlerden daha ağırlaştırılmış ve kısaltılmış vizelerle araçlarımızın seyri engellenmektedir.